محمد الريشهري
192
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
مردم ، سه دستهاند : دنياگريز و دنياخواه و شكيبا . دنياگريز ، هر گاه دنيا به او برسد ، شاد نمىشود و هر گاه از دستش برود ، برايش غم نمىخورد . شكيبا ، دنيا را قلبا آرزو مىكند ؛ امّا چون به چيزى از آن برسد ، جانش از آن روى بر مىگرداند ؛ زيرا از فرجام بد آن ، آگاه است . و دنياخواه ، اهمّيتى نمىدهد كه از طريق حلال به دنيا رسد ، يا از حرام . دو . نشانههاى زهد احاديث اسلامى ، براى آن كه هر كس نتواند ادّعاى زهد ( بىرغبتى ) نسبت به دنيا كند و مدّعيان دروغين از زاهدان راستينْ باز شناخته شوند و با وجود اين كه حقيقت زهد ، بىرغبتى است ، « 1 » بجز در مواردى نادر ، اين صفت را از طريق آثار آن ، تعريف و تبيين كردهاند . « 2 » سادهترين نشانه زهد ( بىرغبتى ) ، مصرف اندك است . نمىتوان باور كرد كه كسى از غذايى كه ميل ندارد ، فراوان مصرف كند . در بحث از مفهوم لغوى " زهد " نيز گذشت كه قِلّت ، در معناى زهد ، تنيده شده است . بنا بر اين ، هر چند حقيقت زهد ، بىرغبتى قلبى است ، امّا بىترديد ، جلوه اين خصلت روحى ، بايد در زندگى به صورت سادهزيستى و پرهيز از اسراف ، تجمّلگرايى ، تشريفات ( و حدّ اقل ، اجتناب از محرّمات ) نمايان باشد . بر اين پايه ، زهد ، تنها جنبه اخلاقى و قلبى ندارد ؛ بلكه بُعد عملى نيز دارد و زاهد ، كسى است كه اعراض قلبى از دنياى نكوهيده را با اعراض عملى ، همراه نموده است .
--> ( 1 ) . ر . ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث : بخش سوم / فصل يكم / نشانههاى زهد . ( 2 ) . ر . ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن حديث : بخش سوم / فصل يكم : تعريف زهد و تحريف آن / بىرغبتى .